Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)

[EN] This paper reports the discovery of a schist slab with 7 zoomorphic figures (deer, wild goats and/or bulls) and other engraved remains at Coves del Fem site (Ulldemolins, Priorat, Tarragona) in 2020. This find adds to the limited, although unique, repertoire of portable art of Palaeolithic styl...

Descripción completa

Detalles Bibliográficos
Autores: Domingo, Inés, Palomo, Antoni, Terradas-Batlle, Xavier, Berrocal Barberà, Anna, Bodganovic, Igor, López-Bultó, Oriol, Rosillo, Rafael, Piqué, Raquel
Tipo de recurso: artículo
Estado:Versión publicada
Fecha de publicación:2023
País:España
Institución:Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC)
Repositorio:DIGITAL.CSIC. Repositorio Institucional del CSIC
OAI Identifier:oai:digital.csic.es:10261/355044
Acceso en línea:http://hdl.handle.net/10261/355044
Access Level:acceso abierto
Palabra clave:Late Paleolithic art
Portable art
Fine engravings
Northeast Iberia
: Arte finipaleolítico
Arte mueble
Grabados finos
Noreste peninsular
Arte finipaleolitikoa
Arte higigarria
Grabatu finak
Penintsulako ipar-ekialdea
id ES_c4fbb4cb18e4db4b132f9b4e8cab7f37
oai_identifier_str oai:digital.csic.es:10261/355044
network_acronym_str ES
network_name_str España
repository_id_str
dc.title.none.fl_str_mv Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
New find of portable art of Palaeolithic style in Northeastern Iberia: the engraved slab from Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
title Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
spellingShingle Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
Domingo, Inés
Late Paleolithic art
Portable art
Fine engravings
Northeast Iberia
: Arte finipaleolítico
Arte mueble
Grabados finos
Noreste peninsular
Arte finipaleolitikoa
Arte higigarria
Grabatu finak
Penintsulako ipar-ekialdea
title_short Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
title_full Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
title_fullStr Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
title_full_unstemmed Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
title_sort Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)
dc.creator.none.fl_str_mv Domingo, Inés
Palomo, Antoni
Terradas-Batlle, Xavier
Berrocal Barberà, Anna
Bodganovic, Igor
López-Bultó, Oriol
Rosillo, Rafael
Piqué, Raquel
author Domingo, Inés
author_facet Domingo, Inés
Palomo, Antoni
Terradas-Batlle, Xavier
Berrocal Barberà, Anna
Bodganovic, Igor
López-Bultó, Oriol
Rosillo, Rafael
Piqué, Raquel
author_role author
author2 Palomo, Antoni
Terradas-Batlle, Xavier
Berrocal Barberà, Anna
Bodganovic, Igor
López-Bultó, Oriol
Rosillo, Rafael
Piqué, Raquel
author2_role author
author
author
author
author
author
author
dc.contributor.none.fl_str_mv Generalitat de Catalunya
ICREA Acadèmia
Ministerio de Ciencia e Innovación (España)
European Research Council
Consejo Superior de Investigaciones Científicas [https://ror.org/02gfc7t72]
dc.subject.none.fl_str_mv Late Paleolithic art
Portable art
Fine engravings
Northeast Iberia
: Arte finipaleolítico
Arte mueble
Grabados finos
Noreste peninsular
Arte finipaleolitikoa
Arte higigarria
Grabatu finak
Penintsulako ipar-ekialdea
topic Late Paleolithic art
Portable art
Fine engravings
Northeast Iberia
: Arte finipaleolítico
Arte mueble
Grabados finos
Noreste peninsular
Arte finipaleolitikoa
Arte higigarria
Grabatu finak
Penintsulako ipar-ekialdea
description [EN] This paper reports the discovery of a schist slab with 7 zoomorphic figures (deer, wild goats and/or bulls) and other engraved remains at Coves del Fem site (Ulldemolins, Priorat, Tarragona) in 2020. This find adds to the limited, although unique, repertoire of portable art of Palaeolithic style found so far in the northeastern part of the Iberian Peninsula. A detailed analysis of this piece and comparison with the artistic record known so far for the Mediterranean side of Iberia are key to establish the relative chronology of this find. The themes (a combination of animals and non-figurative motifs), the formal (simplified representations of animals with elongated bodies), technical (a schist slab with fine incised engravings filled with striated strokes) and compositional patterns of the motifs, with a complex palimpsest of figurative and non-figurative engravings distributed on both sides creating two non-scenic compositions, recall an art from the end of the Paleolithic artistic cycle. To these common elements, this slab adds certain singularities. First, two animals of different species are involved in a mirror symmetry composition, [ES] El hallazgo de un canto de esquisto con 7 zoomorfos (ciervos, cápridos y/o bóvidos) y restos informes grabados en el yacimiento de Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona), contribuye a enriquecer el exiguo repertorio de arte mueble de tradición paleolítica del noreste de la península Ibérica. Su análisis detallado y su comparación con el registro artístico de la vertiente mediterránea peninsular resultan claves para determinar su adscripción crono-cultural. La pieza conserva un complejo palimpsesto de motivos figurativos y no figurativos distribuidos por ambas caras, cuyas características formales, técnicas y compositivas (asociaciones no escénicas), nos remiten al final del ciclo artístico paleolítico. Este hallazgo amplía el inventario de arte paleolítico catalán, reafirma la importancia de la provincia de Tarragona, que concentra la mayoría de los hallazgos de arte mueble paleolítico de Cataluña, y abre nuevas perspectivas en el estudio del yacimiento, al ampliar su cronología hasta momentos finales del Paleolítico superior.
publishDate 2023
dc.date.none.fl_str_mv 2023
2024
2024
2024
dc.type.none.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/article
http://purl.org/coar/resource_type/c_6501
Publisher's version
info:eu-repo/semantics/publishedVersion
format article
status_str publishedVersion
dc.identifier.none.fl_str_mv http://hdl.handle.net/10261/355044
url http://hdl.handle.net/10261/355044
dc.language.none.fl_str_mv Español
language_invalid_str_mv Español
dc.relation.none.fl_str_mv #PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#
info:eu-repo/grantAgreement/AEI/Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020/PID2019-109254GB-C21
info:eu-repo/grantAgreement/EC/H2020/819404
https://doi.org/10.21630/maa.2023.74.03

dc.rights.none.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/openAccess
eu_rights_str_mv openAccess
dc.source.none.fl_str_mv reponame:DIGITAL.CSIC. Repositorio Institucional del CSIC
instname:Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC)
instname_str Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC)
reponame_str DIGITAL.CSIC. Repositorio Institucional del CSIC
collection DIGITAL.CSIC. Repositorio Institucional del CSIC
repository.name.fl_str_mv
repository.mail.fl_str_mv
_version_ 1869418949416845312
spelling Nuevo hallazgo de arte mueble de estilo Paleolítico en el Noreste peninsular: la plaqueta grabada de les Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)New find of portable art of Palaeolithic style in Northeastern Iberia: the engraved slab from Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona)Domingo, InésPalomo, AntoniTerradas-Batlle, XavierBerrocal Barberà, AnnaBodganovic, IgorLópez-Bultó, OriolRosillo, RafaelPiqué, RaquelLate Paleolithic artPortable artFine engravingsNortheast Iberia: Arte finipaleolíticoArte muebleGrabados finosNoreste peninsularArte finipaleolitikoaArte higigarriaGrabatu finakPenintsulako ipar-ekialdea[EN] This paper reports the discovery of a schist slab with 7 zoomorphic figures (deer, wild goats and/or bulls) and other engraved remains at Coves del Fem site (Ulldemolins, Priorat, Tarragona) in 2020. This find adds to the limited, although unique, repertoire of portable art of Palaeolithic style found so far in the northeastern part of the Iberian Peninsula. A detailed analysis of this piece and comparison with the artistic record known so far for the Mediterranean side of Iberia are key to establish the relative chronology of this find. The themes (a combination of animals and non-figurative motifs), the formal (simplified representations of animals with elongated bodies), technical (a schist slab with fine incised engravings filled with striated strokes) and compositional patterns of the motifs, with a complex palimpsest of figurative and non-figurative engravings distributed on both sides creating two non-scenic compositions, recall an art from the end of the Paleolithic artistic cycle. To these common elements, this slab adds certain singularities. First, two animals of different species are involved in a mirror symmetry composition, [ES] El hallazgo de un canto de esquisto con 7 zoomorfos (ciervos, cápridos y/o bóvidos) y restos informes grabados en el yacimiento de Coves del Fem (Ulldemolins, Tarragona), contribuye a enriquecer el exiguo repertorio de arte mueble de tradición paleolítica del noreste de la península Ibérica. Su análisis detallado y su comparación con el registro artístico de la vertiente mediterránea peninsular resultan claves para determinar su adscripción crono-cultural. La pieza conserva un complejo palimpsesto de motivos figurativos y no figurativos distribuidos por ambas caras, cuyas características formales, técnicas y compositivas (asociaciones no escénicas), nos remiten al final del ciclo artístico paleolítico. Este hallazgo amplía el inventario de arte paleolítico catalán, reafirma la importancia de la provincia de Tarragona, que concentra la mayoría de los hallazgos de arte mueble paleolítico de Cataluña, y abre nuevas perspectivas en el estudio del yacimiento, al ampliar su cronología hasta momentos finales del Paleolítico superior.[EUS] Coves del Femeko aztarnategian (Ulldemolins, Tarragona) 7 zoomorfoko (oreinak, ahuntzak eta/edo bobidoak) eskistozko uharri bat eta grabatutako formarik gabeko aztarnak topatu izana aberasgarria izan da Iberiar penintsulako ipar-ekialdean tradizio paleolitikoko arte higigarriaren katalogo urria aberasteko. Penintsulako Mediterraneo isurialdeko erregistro artistikoarekin egindako alderaketa eta azterketa zehatza funtsezkoak izan dira adskripzio krono-kulturala finkatzeko. Piezak bi aldeetan banatutako motibo figuratiboen eta ez-figuratiboen multzo palinpsestoa du eta haien ezaugarri formalei, teknikoei eta konposizio arlokoei esker (eszenikoak ez ziren loturak), Paleolito garaiko ziklo artistikoaren amaierakoa dela ondoriozta dezakegu. Aurkikuntza horrek handitu egin du Kataluniako Paleolito garaiko artearen inbentarioa, Tarragona probintziaren garrantzia berretsi du (izan ere, Kataluniako Paleolito garaiko arte higigarriok aurkikuntza gehienak bertakoak dira) eta aztarnategia aztertzearekin lotutako ikuspegi berriak zabaldu ditu, kronologia Goi Paleolitoaren amaierako uneetaraino zabaltzen duelako.Los autores forman parte de los grupos de investigación apoyados por AGAUR-Generalitat de Catalunya: TEDAS 2017 SGR 243, ASD 2017 SGR 995 y SERP 2017 SGR 0011. Raquel Piqué también agradece el apoyo de la Institución Catalana de Investigación y Estudios Avanzados (ICREA, Generalitat de Catalunya, España), a través del Programa ICREA Academia. Las investigaciones en Coves del Fem se enmarcan en los proyectos ‘Paleoambiente, modelización del paisajes y análisis del uso de plantas en la transición a la agricultura en el noreste de la Península Ibérica’ (PID2019-109254GB-C21) y ‘Territorios, producciones técnicas e innovaciones tecnológicas en la transición Mesolítico-Neolítico’ (PID2019-109254GB-C22) del Ministerio de Ciencia e Innovación (Programa Estatal de I+D+i Orientada a los Retos de la Sociedad) y ‘La transició entre les últimes societats caçadores-recol·lectores i primeres societats pageses a la capçalera del riu Montsant’ (CLT009/18/00026) del Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya. La investigación de I. Domingo y los equipos de fotografía y microscopia utilizados en este trabajo son parte del proyecto ERC Consolidator Grant LArcHer, financiado por el European Research Council (ERC) dentro del programa de Investigación e Innovación de la Unión Europea Horizonte 2020 (grant agreement No 819404).Peer reviewedGeneralitat de CatalunyaICREA AcadèmiaMinisterio de Ciencia e Innovación (España)European Research CouncilConsejo Superior de Investigaciones Científicas [https://ror.org/02gfc7t72]2024202420232024info:eu-repo/semantics/articlehttp://purl.org/coar/resource_type/c_6501Publisher's versioninfo:eu-repo/semantics/publishedVersionhttp://hdl.handle.net/10261/355044reponame:DIGITAL.CSIC. Repositorio Institucional del CSICinstname:Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC)Español#PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE##PLACEHOLDER_PARENT_METADATA_VALUE#info:eu-repo/grantAgreement/AEI/Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020/PID2019-109254GB-C21info:eu-repo/grantAgreement/EC/H2020/819404https://doi.org/10.21630/maa.2023.74.03Síinfo:eu-repo/semantics/openAccessoai:digital.csic.es:10261/3550442026-05-22T06:33:51Z
score 15,81155